Martesa e Halilit

Në kullën e Mujit, dimri i Jutbinës i mblidhte burrat rreth zjarrit dhe ua bënte fjalët të bien më rëndë se drutë, sepse në të ftohtë edhe nderi dëgjohet më fort. Një mbrëmje u ndalën shtegtarë të ngrirë e të uritur, dhe Ajkuna, pa pyetur as për emër e as për fis, u hodhi bukë e kripë siç i ka hije pragut që s’e shkel frika. Kur u ngrohën, e lavdëruan Mujin me fjalë të mëdha, por pastaj e ngacmuan Halilin me një buzëqeshje që të kruan krenarinë: “Pse s’e ke ndezur ende dritën e dasmës?” Halili u shtir se qeshi, por e mori fjalën si thumb në kockë dhe, për të mos e treguar djegien, u mbështet te hija e shakasë. “Vajzat e Jutbinës i kam si motra,” tha, “e s’e bëj gjakun për këngë,” por pastaj, si t’i kishte rrëshqitur mendja në një shteg që s’kthehet, e përmendi Tanushën, bijën e krajlit, që e kishte parë dikur kur besa i kishte mbajtur të dy palët larg shpatës. Muji ia nguli sytë vëllait dhe e kuptoi se kjo nuk ishte tekë e mbrëmjes, por një pikë e vënë në zemër që s’hiqet me fjalë, ndaj e paralajmëroi se Kotorri ka mure që hanë njerëz, jo vetëm kuaj. Para agimit, Halili u ngrit dhe ia veshi trupit armët sikur të ishin rroba të zakonshme, ndërsa Gjogu rrihte tokën me thundra, si të nuhaste se udhëtimi s’do të kishte kthim të lehtë. Ai mori shtegët e errëta dhe e la Jutbinën pas si një zjarr që zvogëlohet në borë, duke e çuar me vete vetëm atë fjalë që s’ia ndalte askush. Kur iu afrua Kotorrit, e mbështolli veten me mjegull dhe e uli zërin deri në palcë, që edhe era të mos ia njihte emrin e as ta shiste te rojet. Në oborrin e krajlit, Tanusha pa një hije te dritarja dhe e njohu jo nga veshja, por nga mënyra si qëndronte, ndërsa Halili i foli shkurt: “S’kam ardhur për lojë, kam ardhur për besë,” dhe ajo u step nga pesha e një “po”-je që mund t’i vinte flakën një qyteti, por prapë ia hapi derën dhe i dha një shami të bardhë si shenjë. Për ta kaluar rojen, Halili e veshi Tanushën si djalë, kurse veten e mbështolli si çikë, duke e fshehur shpatën nën pëlhurë e duke e bërë hapin të duket i padëmshëm. Mes triqind çikash që shkonin drejt burimit, ai eci me hapa të vegjël e me sy të ulur, dhe vetëm njëra vajzë dyshoi nga rëndesa e tij, por Tanusha e qortoi me një shikim që s’linte pyetje. Atë natë, krajli pa andërr triqind dele në fushë dhe një ujk të zi në mes që s’kishte frikë nga qentë, ndaj u zgjua i trazuar, por krenaria ia mbuloi mendjen dhe e quajti andrrën marrëzi. Kur pa se Tanusha kishte ikur, krenaria iu kthye në helm dhe ai thirri rojat si të thërriste stuhinë, ndërsa krajlica, e ëma, e nuhati hilenë më shpejt se të gjithë dhe e dha lajmin si të shiste gjakun e vet. Në shteg, Halili u rrethua dhe prangat iu mbyllën në duar me zhurmë hekuri, ndërsa Tanusha u hodh drejt tij, por u shty mbrapsht dhe e kuptoi se guximi pa plan është thjesht plagë. Ajo i la amanet Jovanit, një njeriu të oborrit që i kishte borxh, që fjala të shkojë në Jutbinë pa u vonuar, dhe Jovani u nis natën i vetëm, duke i marrë rrugët si gjurmë ujku që të mos e kapnin. Kur Muji dëgjoi lajmin, s’e pyeti kush e solli, sepse zëri i vëllait i ra në gjoks si gur, dhe ai ngriti kushtrimin, kështu që tridhjetë agët u bënë gati në një frymë, si një trup me shumë shpata. Në bjeshkë u dukën pishtarë dhe bora u nxiu nga hapat e kuajve që zbrisnin drejt Kotorrit, si një lumë i errët që s’e ndal as akulli. Muji s’u fut me hile, por me forcë të hapur, sepse ndonjëherë frika e armikut është çelësi më i shpejtë; portat u thyen, tymi u përzie me zërat, dhe Halili e pa vëllanë si të shihte ditën pas një nate të gjatë. Tanusha u vu në anën e tyre dhe pranoi se dashuria pa besë s’ka as shtëpi, as emër, dhe kur u kthyen në Jutbinë, dasma u bë jo vetëm për gëzim, por si shpallje se vëllazëria peshon më shumë se çdo këngë.